Budizm’in kurucusu Buda (Guatama, Gotama) ( MÖ.563 – 483 ) Kuzey Hindistan ‘da Lumbini korulugunda dogmus bir filozoftur. Buda aydinlanmis anlamina gelir. Budizm ‘ in en güçlü yayilma dönemi Hint Hükümdarlarindan Asoka (MÖ. 273 – 236) zamanina rastlar. Asoka zamaninda Budizm ‘ Hindistan, Seylan,Suriye,Misir,Makedonya ve Yunanistan ‘a kadar yayilmistir. Asoka ‘dan sonrada yeni Krallar Budizm ‘e girmis yayilmasini saglamis hatta Çin,Mogolistan ve Japonya ‘nin ileri gelen devlet adamlarinin Budizm ‘e hizmet etmesini saglamislardir.
Budizm ‘ MS 1.yy Türkistan , 4. yy da Kore , 6.yy da Japonya ve 7.yy da ise Tibet ‘te yayilmaya baslamistir. Günümüzde Güney,Dogu;Güneybati ve Orta Asya ‘da çok sayida taraftari olan Budizm ‘ Avrupa ve Amerika ‘da da yayilmaya ve taraftar bulmaya baslamistir
Budizm’de Inanç ve Ibadet
Budizm ‘de inancin temeli Buda ‘ya siginirim, Dhamma ‘ya (dine,doktrine) siginirim, Sangha ‘ya siginirim (Rahipler Cemaati,dünyanin en eski bekar rahipler toplulugu)cümlesi olusturur.Bunlardan birini inkar eden kisi budist sayilmaz ve Budizm ‘e girmek için yukaridaki cümleyi söylemek gerekir. Sangha ‘ya giren rahip ve rahibeler evlenemezler.
Budizm ‘ de mabetlere iharadenir. Budistler Karma- Ruhgöçü ‘ne inanirlar. Vihara da ayda 2 kez bir araya gelen rahipler yaptiklari hatalari itiraf ederek benliklerini öldürürler. Bazi dinlerde oldugu gibi Budizm ‘de de bir kurtarici bekleme inanci vardir. Kurtaricinin isma Metteya veya Maitreye ‘ dir. inançlarina göre Metteya tüm dünyayi düzeltmek olarak gelecek ve Buda ‘ nin tamamlayamadigi dini tamamlayacaktir.
ibadet Stupa denilen mabetlerde yapilir. Stupalar helezoni yapida insa edilmistir. ibadet için Stupaya giren Budist önce Buda ‘nin heykeline saygi gösterisi yapar; O ‘na çiçek ve tütsü sunar, Budistler kendi evlerinde de bir kösede koruduklari Buda heykeline tazimde bulunarak,ibadet ederler. ibadetlerinde kliselesmis dua ve söz yoktur.
Budizm ‘in kutsal ziyaret yerleri ;
Budanin dogum yeri( Lumbin)
Aydinlanma yeri (Bodhi Gaya)
Buda ‘ nin ilk vaaz verdigi geyik parki (Sarnarth ‘da)
Buda ‘nin öldügü Uttar_Prades sehri,
Ganj nehri
Budizm’de Kutsal Kitap
Budistler Buda ‘nin vaazlarinin Pali – Kanon adli bir kitapta toplandigina ve 400 yil kadar sözlü olarak nesilden nesile aktarildigina inanirlar. Budizm ‘in kutsal kitabi üç sepet anlamina gelen Tripitaka veya Tipitaka ‘dir Tripitaka da;
Vinaya Pitaka
Sutta Pitaka
Abhidhamma adli bölümler bulunur.
Bu kitaplarda rahip ve rahibelerle ilgili kurallar, ayin usulleri, beslenme,giyinme, Buda ‘nin hayati,konusmalari,vaazlarin yorumu,Budizm ‘ felsefesi vb ayrintili bir sekilde anlatilir.
Budizm’de Mezhepler
Budizm ‘ baslica iki büyük mezhebe ayrilir: 1- Hianayana , 2- Mahayana
1. Hinayana (Küçük Araba)
Kisinin kendisini kurtarmasini esas aldigi için böyle isimlendirilmistir. Bu mezhep Seylan ve Güney Asya ‘da yayilmistir. Mensuplari saf Budizm’e yani Budanin asil telkinlerine kendilerinin muhatap olduklarini iddia ederek Mahayana koluna bagli olanlari sapkinlikla suçlarlar
2. Mahayana (Büyük Araba)
Toplumu bir bütün halinde ele alarak herkesin kurtulusa ermesini amaç edinmislerdir. Onlara göre Budizm ‘, herkese cevap vermeli, herkesin ihtiyaçlarini gidermeli, doktrinleri basitlestirerek halkin anlayacagi bir seviyeye getirilmelidir. Budizm ‘in bu kolu baska din ve doktrinlerden yararlanmakta sakinca görmez. Bu mezhebe göre Nirvanayi gerçeklestiren herkes Buda unvanini alir. Ve ihtiraslarinin esiri olarak dünya zevklerinin arkasindan kosmaz. Mahayana mensuplari,hata yapabilirim diye faaliyetleri askiya almanin karsisindadir. bu yüzden pismanlik duymaya lüzum yoktur derler Mahayana ‘ya bagli kisi kendini kurtulusa hazirlayabilmek için sü hususlara dikkat etmek zorundadir:
Cömertlik
Olgun manada bilgelik
Budizm ‘in ahlak kurallarina baglilik
Meditasyon
Karsilastigi olumsuzluklara sabir göstermek
Hiç usanmadan sürekli bir gayret içinde olmak
Bu sayilan özellikleriyle Mayayana Budizm ‘i dünyanin bir çok bölgesinde yayilma imkani bulmus,adeta misyonerli bir hüviyet kazanmistir
Buda ve Ögretisi
Buda’nin ögretisinin baslica özelligi; Buda’nin aydinlanma sonucu bulmus oldugu gerçekleri birer dogma olarak sunacak yerde aydinlanma yöntemini ögretmeyi ve böylelikle yöntemi ögrenen kimselerin kendi çabalariyla bu gerçekleri kendilerinin bulup yasantisal deneyimle dogrulamalarini öngörmesi, Budalik yolunu herkese açik tutmasidir. Buda’nin yasadigi dönemde Budizm ‘ bir din, Buda da bir peygamber degildi.
Simdiye dek her gelis gidissimde, içinde hapis oldugum, Duyularla duvaklan mis bu evin, Yapicisini aradim durdum. Ey yapici! Simdi seni buldum. Bir daha bana ev yapmayacaksin, Bütün kirislerin kirildi, payandalarin çöktü. içimde Nirvana ‘nin suskunlugundan baska bir sey kalmadi Tutkularin, isteklerin biçimledigi yanilgidan kurtardim kendimi.
Ögretide 4 temel gerçek vardir: Yasamda istirap vardir; istirabin bir nedeni vardir; bu neden yok edilirse istirapta yok edilmis olur; bu nedeni yok etmeyi saglayan bir yol, bir yöntem vardir.

Benzer Yazılar

• Ruh göçü dionysos ve orphik din
• Namba Dini
• Agnostisizm
• Kimbanguizm