Zerdüstçülük, Zerdüstilik, Mecusilik ya da yerel dilde Mazdayasna, Zerdüst tarafindan kurulan ve M.Ö. 1400´den M.Ö. 1000´e kadar devam eden antik bir Iran dinidir.
Zerdüstçülük, tek tanri olan Ahura Mazda inanisini ögretir. Zerdüstçülügün en önemli özelligi, en eski tek tanrili din olarak kabul edilmesidir. Fakat daha sonralari dualist bir din olmus, dualizmin en taninmis örneklerinden birini olusturmustur. Bu dinde müminlerin beden öldükten sonra dirilip Ahura Mazda´nin huzuruna çikacagina ve orada sorgulanacaklarina inanilir.
Bu dinin temelinde tanri ve seytanin savasi yatar. Zerdüst, yeryüzündeki kavganin tanrinin ruhu Spenta Mainyu ile seytanin ruhu arasinda olduguna inanirdi ve her inananin iyilik için savasmasi gerekirdi.
Zerdüst, Gatalar denen dörtlükler yazmisti. Bu dörtlükler Avesta denen kutsal kitapta toplanmisti. Bu yazilar Zerdüst´ün neye inandigini anlatan tek belgedir. Zerdüstçülükteki seytan inanci ile bati dinlerindeki melek anlayisi arasinda benzerlikler vardir.
Zerdüstçülügün Islamiyetin Iran’da yayilmasina kadar devam ettigine inanilir. MS 600 civarinda Müslümanlarin Pers topraklarini ele geçirmesinden sonra bu dinin müritleri azaldi.
bilindigi gibi, zerdüst; zerdüstçülük dininin “peygamber”idir. tanrisiysa ahura mazda’dir. bu dine, tanri’sinin adindan ötürü “mazdacilik” (mazdeizm) adi da verilir. zerdüst, pehlevi dilindeki biçimidir. yunanlilasmis biçimiyse zoroastres’tir. daha baska biçimleri de vardir.
“zerdüstlük”, zerdüstçülük, mazdaizm veya mecusilik diye anilan, zerdüst isimli kisi tarafindan kurulan dindir. bugün basta Iran olmak üzere bir çok farkli ülkede inananlari bulunmaktadir
zerdüst ahlakçiliginin temelini iki ilke olusturur; hayatin devami ve kötülüge karsi mücadele.
hayati devam ettirmek için insan, topragi islemeli, hayvan yetistirmeli, evlenmeli ve çocuk sahibi olmalidir. Inzivaya çekilmek ve bekârlik kinanmaktadir. saflik ve kirlilikten (ölüm, cinler vb.) kaçinmak degerli sayilir. kötülükle savasmak için insanlar kötülügün güçlerine ve onun yaninda olan insanlara karsi gelmelidir. zerdüstlük iki zit gücün evrensel yönetimini tanirken, tek tanriciligi vurgular.
Iyiligin güçlerini ahura mazda (aklin efendisi) yönetir, kötülügün güçlerini ise agna mainyu (ahriman =”kötü ruh”) .
her rakibin de kendisine ait savasçilari vardir. bir tarafta melekler ve bas melekler, diger tarafta da cinlerle seytanlar.
kiyamet günü’ nde iyi galip gelecek, kötüleri cezalandirmak, iyileri dünya üzerindeki cenete yerlestirmek için sayasant adiyla bir kurtarici (mesih) ortaya çikacaktir.
bu dinin önemli bir özelligi, her evde sürekli bir sekilde yanan kutsal atestir. ates, günesin kendisini sembollestiren tek tapinma simgesidir ve en yüce temizleyici olarak görülür.
zerdüstlük, 2600 yil önce mezopotamya’da ortaya çikmistir. spenta zarathustra (zerdüst) tarafindan kurulmustur kutsal metinleri : zend avesta, vendidat

zerdüstlükte ölüm ve sonrasi
aryan mitolojisini incelerken, hemen nihai büyük hesaplasmaya geçemeyiz. bu mitolojide büyük hesaplasmadan önce ferdi hesaplasma duragi vardir. birey olarak insanin, bilinen hayat sürecinin sona ermesi. diger bir deyimle insanin ölümü ile baslayan ferdi hesaplasma süreci, aryan mitolojisinde degisik zaman dilimlerinde degisik sekillerde yorumlanmistir.
aryanlar’da ölüm son degildir.
buna göre insanlar öldüklerinde, ruhlarinin yeralti ülkesine dogru “seyahati” baslar. gitmek durumundaki bu ülke, “ölümlü ilk insan” olan yima’nin yönettigi yeralti kralligidir. fakat ruhlarin bu kralliga seyahati hemen baslamadigi gibi kolay da degildir. Insanin ruhu (urvan-avdenak. urvan teni sekillendiren, onun belli bir sekle girmesini saglayan ruhsal ögedir) ayristigi cesedin basindan, üç gün boyunca ayrilmaz.
bu üç günlük süre ölünün asagiya dogru seyahatinde hayati öneme sahiptir. çünkü bu süre boyunca seytani güçler tetikte beklemektedir. bu savunmasiz ruha saldirmak için firsat kollamaktadir. bunu önlemek için bütün is, ölünün geride kalan yakinlarina düsmektedir. onlar bu süre boyunca mezari basinda aglasir, dua ederler.
üç gün boyunca oruç tutarlar. kurban keserler.

ruhun yer alti kralligina yolculugunda, bir köprü önüne çikar (cinvato-pireto). bu köprü, Islam inanisinda “sirat köprüsü” olarak yerini alir.ve inananlari o köprüden cennet’e tasir
zerdüst’ün de “kutsal kitap”i var: avesta. bu “kutsal” kitabin çok önemli bir bölümü de su adi tasiyor: vendidad. “seytan’a karsi koyma (seytan’la savas)”, yada “seytan karsitliginin seriati” (seytan’a karsi koymanin kurallari) anlaminda.
bu kitap çok önemli. çünkü, yahudiligin de, hiristiyanligin da, Islam’in da “amentü”sünün, yani temel inanç kurallarinin ve kimi “seriat” kurallarinin bu kitaptan alinma oldugu, açik seçik görülmekte: “tanri ordular’ni olusturan “melekler”, bu kitapta. kral seytan Iblis’in ordular’ni olusturan “cinler” ve benzerleri bu kitapta. ölümden sonraki yasam, “cennet” ve “cehennem” inanci bu kitapta. dinsel “pislik”ler, “pislenmeler nelerdir ve dinsel “temizlenme”ler nasil olur; bu kitapta.374
iki güç” çarpismakta: kral tanri ahura mazda ile kral seytan ehrimen.
bu iki kralin da “ordular”i bulunmakta. sayisiz siradan “asker”leri, “erbas”lari, “subay’lari, “komutan”lari var.
kral tanri ahura mazda’nin “ordular”inda “en ileri gelen”, yani en büyük “rütbe”li “komutan” alti “melek” bulunur. bunlar, kral tanri’ya dogrudan baglidirlar. kralin “yardimci”lari ve “bakan”lari durumundadirlar. kral tahtinin (ars’in) önünde, “buyruk” alir ve yerine getirirler. bunlar, sunlardir:
? “vohu-mano (behmen)”. “Iyi düsünce” demek. “yararli hay
vanlar bakani”dir bu melek.
? “asha-vahisht (erdibihist)”. “güzel erdem” demek. “ates bakani.”
? “sehriver.” “güzel krallik” demek. “madenler bakani.”
? “sipendarmidh (spenta-aramiti).” “Iyi cömertlik” demek. “yer
yüzü bakani.”
? “haur-vatat (hurdâd)”. “Iyi saglik” demek.
? “amertat (murdâd).” “ölmezlik” (ya da iyi ölmezlik) demek.
son iki “melek-bakan”, birlikte, “su”larla “bitki”lere bakarlar. ve
bunlarin, kur’an’a, degisik “islev”de, “harut-marut” diye geçtikleri görülmekte.376 bunlar çiktiktan sonra kalan dört melekse, yahudilikçe, hiristiyanlikça ve müslümanlikça da kabul edilen dört ünlü melekten baska degiller. anlasilan, bu melekleri önce yahudiler alip asirmislar. sonra da öteki iki din(islamiyet ve hiristiyanlik) benimsemis.

Iranli zerdüst tarafindan kurulan tek tanrili inanç sistemidir. Inanilan tek tanriya verdikleri ahura mazda adiyla baglantili olarak mazdeizm de denir. sonraki dönemlerde ise daha çok mecusilik adiyla anilmistir

tek tanrili dinlerin ilki. belki de kaynagidir.(bkz.: med)`li (bkz.: zerdüst) 10 yil kadar daglarda gezdi.”ahura mazda” ile iletisime geçti.daha sonra kira inip med ülkesinde bu dini yaydi.bu dinde iki taraf vardi:biri iyilik dogruluk yolu olan “(bkz.: ahura mazda)” digeri kötülük yolu olan “(bkz.: ahirman”)yoludur.yasam bu güçlerin savas alanidir. insan birinden taraf olmak zorunadir zerdüste göre.
peygamber zerdüstün dogumu (bkz.: incil)de yazili olan isanin dogumuyla büyük benzerlikler tasir. babasi pourushaspa, annesi dugdu dur.bu her iki isimde kutsal kitap (bkz.: avesta)`da yer alir. rivayete göre ahura mazda`nin huzurundan kopup gelen bir isik dugdu`nun rahmine girer böylece dugdu gebe kalir((bkz.: meryem`)in gebe kalisina bakiniz((bkz.: incil))).zerdüst 40 yasinda peygamberlik mertebesine erisir((bkz.: muhammed)in peygamberlik yasi).bu yastan sonra (bkz.: gata)lari(kutsal metinler)açilamaya baslar ve bir çok taraftar toplar.ve hizla yayilir.zerdüst (bkz.: turan)da bir kisi tarafindan öldürüldü.daha sonra bir çok mezhebe ayrilarak çesitli sekillerde karsimiza çikar.en bilinen mezhep mani dinidir.ates kutsal oldugu için atese hürmet ve ibadet ederler.bu sebeple (bkz.: mecusi) olarak adlandirilmistir (bkz.: islamiyet) tarafindan.

zerdüstlük, Iran` in Islam öncesi dinidir. zerdüst aslinda bu dinin peygamberinin adidir. yasadigi tarih hakkinda tarihçiler arasinda mutabakat yoksa da yaklasik m.ö. 7. yy oldugu tahmin ediliyor. bu dinin tanrisinin adi ise “ahura mazda”. bu nedenle bu dine mazdaizm adini verenler de vardir. araplarin, ahura mazda` ya verdigi ad ise “hürmüz” dür. kutsal kitabi avesta olan zerdüstlüge göre insanlar öldükten sonra dirilirler ve öteki dünyada iki safa ayrilirlar. tüm insanlar cennete girebilmek için sinvat köprüsünden geçmek zorundadirlar. kötüler için sinvat köprüsü kilicin keskin tarafi gibi olur. Iyiler için ise köprü genisler. zerdüst, geçisleri izler ve kendi ümmetinden kimselerin geçisi sirasinda tanri ahura mazda` dan sefaat diler.

Benzer Yazılar

• Ruh göçü dionysos ve orphik din
• Namba Dini
• Agnostisizm
• Kimbanguizm